Program zajęć

Program

I. Założenie i cele:

We współczesnym świecie coraz większą wagę przykłada się do popularyzacji wiedzy wśród pokoleń wstępujących, opartej nie na transferze postfiguratywnym, ale na jej wspólnym odkrywaniu i kreowaniu w instytucjach i ośrodkach naukowych (Wileczek, Lewicka-Kalka, Ziółkowski 2018: 343-361). Zmieniająca się idea współczesnej edukacji generuje także różnicę w postrzeganiu funkcji nauczyciela i wykładowcy, którego zadaniem staje się przede wszystkim stymulowanie intelektualnego, emocjonalnego i aksjologicznego rozwoju uczących się podmiotów przez interakcje edukacyjne. Owe interakcje – aranżowane lub spontaniczne – inspirują uczestników do twórczego myślenia, uważnego oglądu i interpretacji świata natury i kultury, rozwiązywania problemów oraz odnajdywania i realizacji własnych zainteresowań i pasji naukowych. Nowoczesne projekty edukacyjne powinny więc zakładać przede wszystkich spożytkowanie potencjału intelektualnego dzieci, prezentujących różne preferencje poznawcze i różne, często nieszablonowe, interpretacje rzeczywistości. Fundamentem, na którym buduje się interakcję, staje się sytuacja problemowa, związana ze znanymi z codzienności lub z historii nauki, doświadczeniami lub ustaleniami. Problem, wątpliwość, pytanie generują w sposób niejako naturalny ciekawość poznawczą, a także twórczy kontakt z nauką i kulturą, a także próby interpretacji  określonych zagadnień natury poznawczej, empirycznej czy społeczno- kulturowej. Ponadto preferencja treści, dotyczących interesujących i aktualnych problemów powoduje, że podmioty poszerzają swoją wiedzę o aspekty, które nie są uwzględniane w programach szkolnych, przez co mają świadomość nie tylko aktualności zdobywanej wiedzy, ale także jej funkcjonalności, interdyscyplinarności i przydatności.

Program „Razem odkrywamy świat na UDUJK w Kielcach” nawiązuje do wskazanych wyżej założeń. Obejmuje koncepcję merytoryczną i sposoby realizacji (działania dydaktyczne) kursu popularyzującego wiedzę dla dzieci z klas 1-8 szkoły podstawowej oraz ich rodziców/opiekunów w ramach Uniwersytetu Dziecięcego Jana Kochanowskiego w Kielcach i we współpracy z jednostką samorządu terytorialnego, czyli Regionalnym Centrum Naukowo-Technologicznym w Podzamczu Chęcińskim.

 Głównym celem programu jest stymulowanie rozwoju kompetencji naukowych wskazanych podmiotów przez ogląd istotnych zagadnień z obszaru wiedzy o naturze, wiedzy o kulturze, wiedzy o nowoczesnych technologiach oraz wiedzy o społeczeństwie.

            Cel związany z przygotowaniem merytorycznym i realizacją zajęć dla dzieci i ich opiekunów koreluje z celem szczegółowym POWER, czyli podniesieniem kompetencji odbiorców spoza środowiska akademickiego uczestniczących w edukacji na wyższy poziom odpowiadający potrzebom gospodarki, rynku pracy i społeczeństwa w ramach „Trzeciej Misji Uczelni”. Tym samym wpisuje się w ideę społecznej odpowiedzialności nauki.

Program opracowano z uwzględnieniem perspektywy równości płci, nieumacniania istniejących stereotypów na temat kobiet i mężczyzn lub stereotypowego podziału ról.

II. Koncepcja kształcenia:

            Program obejmuje koncepcję i realizację działań dydaktycznych dla niestandardowych odbiorców szkolnictwa  wyższego wspólnie z Partnerem (Regionalnym Centrum Naukowo-Technologicznym). Projektuje działania dydaktyczne w ramach popularyzacji nauki, które służą rozwijaniu u uczestników (dzieci i dorosłych) kompetencji ogólnych w zakresie:

  • poszerzania wiedzy ogólnej i specjalistycznej ( w tym pedagogicznej);
  • stymulacji rozwoju ciekawości poznawczej
  • nabywania umiejętności kreatywnego rozwiązywania problemów;
  • pobudzania aktywności kulturalnej oraz edukacyjnej;
  • aktywizacji społecznej;
  • zapobiegania społecznemu wykluczeniu (KD6).

Interdyscyplinarność prezentowanego programu służy także rozbudzeniu ciekawości poznawczej, uwrażliwieniu na świadome i kreatywne wykorzystanie TIK we współczesnej rzeczywistości, dążeniu do efektywnej komunikacji interpersonalnej, współdziałaniu i twórczemu rozwiązywania problemów w grupie społecznej, wzbudzeniu wrażliwości na sztukę i zachęcaniu do twórczości własnej.

Autorzy programu zakładają, że jego realizacja przyczyni się do lepszego zrozumienia świata, siebie, stosunków społecznych przez uczestników, a przez to do efektywnego rozpoznawania swoich potrzeb nie tylko na ścieżkach edukacji, ale też w aspekcie rozwoju zawodowego i społecznego. U uczestników nastąpi wzrost samooceny i świadome planowanie własnego rozwoju, a także przyrost motywacji do podjęcia aktywności w procesie podnoszenia wiedzy i kwalifikacji w środowisku społecznym (np. w rodzinie zaangażowanej wraz z dzieckiem oraz rówieśników). Z kolei środowisko akademickie przez aktywne i bezpośrednie uczestnictwo we wskazanych działaniach pozna potrzeby dzieci szkolnych, ich opiekunów oraz otoczenia społeczno-gospodarczego w zakresie realizacji służebnej roli wobec społeczeństwa (por. III misja uczelni).

Program zakłada realizację cyklu zajęć dydaktycznych dla dzieci na etapie szkoły podstawowej oraz ich opiekunów (rodziców) w czterech modułach tematycznych;

  1. Człowiek i natura
  2. Człowiek i kultura
  3. Człowiek i nowoczesne technologie
  4. Człowiek i społeczeństwo.

Zajęcia dla dzieci odbywają się w ramach dwóch modułów określonych ze względu na idee adekwatności i dostosowania treści do określonej grupy wiekowej:

  • Adepci (klasy 1-3) – realizacja zagadnień programowych z modułów: Człowiek i natura oraz Człowiek i kultura;
  • Juniorzy (klasy 4-5) – realizacja zagadnień programowych z modułów: Człowiek i nowoczesne technologie oraz Człowiek i społeczeństwo;
  • Mistrzowie (klasy 6-8) – realizacja zagadnień programowych z modułów: Człowiek i nowoczesne technologie oraz Człowiek i społeczeństwo.

Zajęcia w obrębie modułów są realizowane w ramach jednostek dydaktycznych podzielonych na warsztaty i wykłady.

Z kolei zajęcia dla dorosłych obejmują tematykę warsztatów w ramach czterech wskazanych w programie modułów oraz wykładów otwartych, tj.:

  • Rodzice:
    Zajęcia warsztatowe w ramach modułów: Człowiek i nowoczesne technologi, Człowiek i społeczeństwo oraz Człowiek i natura i Człowiek i kultura. Wykłady otwarte realizowane wspólnie z dzieckiem przypisanym do odpowiedniej kategorii wiekowej (zob. wyżej).

Każdy z uczestników projektu odbywa zajęcia warsztatowe w liczbie 32 godzin oraz wykładowe w liczbie 8 godzin Cały cykl zajęć zaplanowany został na 8 zjazdów, od października do czerwca. Jedno spotkanie obejmuje 4h warsztatów, po 2h z 2 wybranych modułów, oraz uczestnictwo w wydarzeniach towarzyszących w ramach inauguracji, absolutorium i sympozjum naukowego.

Wskazane działania wykorzystują edukacyjne zasoby uczelni, takie jak np. kadra naukowa oraz przestrzeń dydaktyczną: laboratoria, sale wykładowe, specjalistyczne pracownie i jednostki pomocnicze (np. serwerownia, centrum medialne, biblioteka). Zajęcia prowadzone są przez kadrę akademicką UJK, naukowców z ośrodków współpracujących, ekspertów lub sprawdzone i wyselekcjonowane podmioty edukacyjne Zapewnia to zarówno wysoki poziom merytoryczny, różnorodność form przekazu wiedzy, uatrakcyjnienie zajęć, jak i szerokie oddziaływanie edukacyjne. Ponadto każda grupa małoletnich ma swojego opiekuna, który dba o bezpieczeństwo dzieci podczas przerw między zajęciami, przeprowadza grupę do sal i laboratoriów, pomaga w prowadzeniu eksperymentów przez dzieci, a także w ramach obserwacji uczestniczącej prowadzi ewaluację efektów kształcenia przez analizę postępów poznawczych i umiejętności słuchaczy (na podstawie Karty ewaluacji kompetencji UP) .

 

III. Tematyka zajęć realizowana w roku akad. 2019-2020 w ramach programu do projektu Razem Odkrywamy świat

 

 

DZIECI

TOK 1: ADEPCI
Warsztaty

CZŁOWIEK I NATURA

Obszar tematyczny Temat
Fizyka w kosmosie i na wyciągnięcie ręki Temat 1

Słońce! Czego nie zobaczysz gołym okiem? – mgr Karol Szary

Temat 2

Fizyka w gniazdku – mgr Karol Szary

Życie to organizm Temat 1

Komórka niejedno ma imię…- dr Elżbieta Buchcic

Temat 2

We wnętrzu komórki… – dr hab. prof. UJK Ilona Żeber-Dzikowska, terminy: 15.02; 7.03;28.03; 16.05;

Wszystko jest chemią Temat 1

Chemiczne tajemnice smaku

Temat 2

Posprzątaj to! Łatwo powiedzieć! Chemia w codzienności

Logika w ruchu, ruch w logice! Temat 1

Zmienna jak pogoda. Jak stworzyć własną prognozę pogody ? – mgr Mirosław Szwed

Temat 2

Logika rafy koralowej – mgr Mirosław Szwed

 

CZŁOWIEK I KULTURA

Przeszłość jest trendy! Historia i prehistoria objaśnia nasz świat Paleontolog na tropie przeszłości
Uniwersytety, czyli jak młodzi ludzie poszukiwali wiedzy – dr hab. prof. UJK Paulina Forma
Storytelling… słowo i opowieść w życiu codziennym i (biblio)terapii Moc, której nie znasz. Co mogą historie? – dr hab. Agnieszka Miernik
Mapy słów – chmury informacji – dr Joanna Rudawska
Kreacje wizualne w przestrzeni online i offline Zabawa i kreacja ruchomym obrazem – mgr Paweł Garbuzik (od grudnia)
Grafika i zdjęcie, czyli jak uchwycić sens w kadrze – mgr Paweł Garbuzik – (od grudnia)
Dźwięk w percepcji i sztuce Nieartystyczne wymiary dźwięku
Czy istnieją piękne i niepiękne dźwięki? O sztuce komponowania – dr Paweł Łukowiec

 

TOK 2: JUNIORZY, MISTRZOWIE
Warsztaty

 

CZŁOWIEK I NOWOCZESNE TECHNOLOGIE

Obszar tematyczny Temat
Nowe media inaczej, czyli co może smartfon, tablet, komputer i konsola Edukacyjne możliwości ekranów dotykowych – dr hab. prof UJK Sławomir Koziej
Czy wiesz, czym jest date center i serwerownia? – mgr Waldemar Lisowski
W dwóch światach… Gry online i cyfrowe a rzeczywistość Pokolenia w grze, czyli w co grali nasi rodzice – mgr inż. Artur Biegański
Zagraj, stwórz i wydrukuj w 3D – mgr Marcin Drabik
Czy współczesna nauka może obyć się bez technologii informacyjnych? Potęga umysłu, czyli myślowe interfejsy w praktyce
Tajemnicze USG, EEG, MRF dla laika, czyli gdzie i po co może skierować nas lekarz?
Jak współdziałać w Internecie ? Słowo, obraz, dźwięk i ich przetwarzanie w wirtualnej przestrzeni Zostań twórcą w sieci? – Dr Izabela Jaros
Narzędzia do współpracy dla małych i dużych naukowców dr Rafał Kołodziejczyk

 

CZŁOWIEK I SPOŁECZEŃSTWO

Homo loqens… Zasady dobrej komunikacji między ludźmi Dlaczego i po co mówimy? – dr Agnieszka Rosińska-Mamej
Zwietrz manipulację, czyli reklama prawdy nie powie – dr Judyta Perczak
Mózgowe treningi, czyli o uczeniu się przez całe życie Jak notować obrazami? – dr Joanna Rudawska
Chcieć to móc! Trening kreatywności – dr Zofia Okraj
PR na co dzień, czyli praca nad swoim wizerunkiem Mam dziś wywiad w telewizji! – mgr Arkadiusz Miller
Stereotyp? Nie, dziękuję! – Dr Daria Malicka,
Jestem, więc działam! Wspólnota dobrych relacji w dążeniu do innowacyjności Kradzież w biały dzień, czyli bionika w natarciu – dr Elżbieta Buchcic
A to ciekawe! O trudnej przeszłości naszych oczywistości – dr Małgorzata Stawiak-Ososińska

 

WYKŁADY (Adepci)

Moduł: Człowiek i natura

1. Dlaczego boli?

2. Jak i dlaczego myśli mózg? Dr Aldona Kopik

3. Czy pasożyty mogą być pożyteczne? dr Joanna Matuska-Łyżwa

4. Woda, którą znamy i ta, na którą czekają inni… Dr hab. prof. UJK Rafał Kozłowski

Moduł: Człowiek i kultura

1. Co Włosi mówią rękami? Dr hab. prof. UJK  Francesco Giacosa,

2. Czy „mądrej głowie dość dwie słowie”? Przeszłość zatrzymana w powiedzeniach – dr M. Stawiak-Ososińska

3. „Kosmiczna fizyka. Podróż w kosmiczne zakątki wszechświata”– mgr Karol Szary

4. Sapere auso – wizerunek tego, kto odważy się być mądrym –  prof. dr hab. Agnieszka Kasińska-Metryka

 

WYKŁADY (Juniorzy, Mistrzowie)

Moduł: Człowiek i nowoczesne technologie

1. Gadżety przyszłości dr hab. prof. UJK Sławomir Koziej

2. Fascynujące technologie fizyczne dr hab prof. UJK Francesco Giacosa

3. Lasery to nie bajery…  

4. Kolory energii. W stronę wiatru i słońca – prof. dr hab. Marek Jóźwiak

Moduł 3 Człowiek i społeczeństwo

1. Czy słowem można kogoś „zaprogramować”? Dr Agnieszka Rosińska-Mamej

2. Gdybyś był detektywem…, czyli o śladach, które może zostawić przestępca – dr Tomasz Gajewski,

3. Nie za blisko, nie za daleko, czyli co mówisz, gdy milczysz – prof. Agnieszka Kasińska-Metryka

4. Gdyby w społeczeństwie było jak w roju pszczół lub kopcu termitów, to… – Jolanta Bąk-Badowska

 

RODZICE

Wykłady (otwarte, uczestnictwo wraz z dzieckiem)

Warsztaty (z podziałem na grupy)

CZŁOWIEK I NATURA

Obszar tematyczny Temat
Fizyka w kosmosie i na wyciągnięcie ręki Fascynująca fizyka – nie tylko dla dzieci – mgr Karol Szary
Życie to organizm Czy przed smogiem można się uchronić?  Prof. Ujk dr hab. Rafał Kozłowski
Wszystko jest chemią Chemia mózgu i inteligencje – Dr Aldona Kopik
Logika w ruchu, ruch w logice! Filozofowanie i logika dla dzieci – konieczność czy fanaberia prof. UJK dr hab. Ryszard Stefański

CZŁOWIEK I NOWOCZESNE TECHNOLOGIE

Nowe media inaczej, czyli co może smartfon, tablet, komputer i konsola Edukacyjne możliwości i społeczne porażki. Prawdy i mity o TIK – prof. UJK dr hab. Sławomir Koziej
W dwóch światach… Gry online i cyfrowe a rzeczywistość W świecie smombi.. W stronę rozszerzonej rzeczywistości  – mgr  inż. Paweł Biedroń
Czy współczesna nauka może obyć się bez technologii informacyjnych? Technologie i neurodydaktyka dr Agnieszka Rosińska-Mamej
Jak współdziałać w Internecie ? Słowo, obraz, dźwięk i ich przetwarzanie w wirtualnej przestrzeni Patosłowa „na internetach” – prof. UJK dr hab. Anna Wileczek

CZŁOWIEK I SPOŁECZEŃSTWO

Homo loqens… Zasady dobrej komunikacji między ludźmi Dziecko jako badacz – odkrywanie i komunikowanie wiedzy przez dzieci – dr Karol Bidziński
Mózgowe treningi, czyli o uczeniu się przez całe życie W świecie wielorakich dys- 
PR na co dzień, czyli praca nad swoim wizerunkiem Piękno tkwi w szczególe – poradnik natychmiastowego upiększania dla zabieganych – prof. UJK dr hab. Joanna Senderska
Jestem, więc działam! Wspólnota dobrych relacji w dążeniu do innowacyjności Uniwersytet – wspólnotą odkrywania, czyli dlaczego warto posłać dziecko na uczelnię – prof. UJK dr hab. Paulina Forma

CZŁOWIEK I KULTURA

Przeszłość jest trendy! Historia i prehistoria objaśnia nasz świat Uniwersalne prawdy czy odgrzewane kotlety? Do czego może przydać się historia wychowania – dr Marzena Pękowska
Storytelling… słowo i opowieść w życiu codziennym i (biblio)terapii Uwierzyć słowom… Jak działa biblioterapia  – dr hab. Agnieszka Miernik
Kreacje wizualne w przestrzeni online i offline Moje innowacyjne dziecko…Czy kreatywności można się nauczyć? – dr Zofia Okraj
Dźwięk w percepcji i sztuce Muzyka jest nie tylko dla geniuszy! – dr Joanna Zdyb